مقدمه

بازار فارکس (Forex) مخفف عبارت انگلیسی Foreign Exchange است و به معنای «تبدیل ارز» می‌باشد. در این بازار، خریداران و فروشندگان واحدهای پولی کشورهای مختلف را با یکدیگر مبادله می‌کنند. برخلاف بورس‌های سهام که در یک مکان فیزیکی متمرکز هستند، فارکس یک بازار غیرمتمرکز (Over‑the‑Counter) است؛ یعنی معاملات به‌صورت مستقیم بین طرفین از طریق شبکه‌های الکترونیکی انجام می‌شود.

بازیگران اصلی بازار

بانک‌های مرکزی

بانک‌های مرکزی (Central Banks) نهادهای دولتی هستند که سیاست پولی کشور خود را تعیین می‌کنند. آن‌ها می‌توانند با خرید یا فروش ارز ملی، نرخ تبدیل را تحت تأثیر قرار دهند و از ثبات مالی حفظ کنند.

بانک‌های تجاری

بانک‌های تجاری (Commercial Banks) بزرگ‌ترین حجم معاملات را در فارکس ایجاد می‌کنند. آن‌ها به عنوان واسطه بین مشتریان (شرکت‌ها، صندوق‌ها، خرده‌معامله‌گران) و بازار بین‌بانکی عمل می‌کنند و ارز را برای تسهیل تجارت بین‌المللی فراهم می‌کنند.

صندوق‌های سرمایه‌گذاری و هج‌فاندها

صندوق‌های سرمایه‌گذاری (Investment Funds) و هج‌فاندها (Hedge Funds) سرمایه‌های عظیم را مدیریت کرده و با استراتژی‌های پیچیده در بازار فارکس موقعیت می‌گیرند تا از نوسانات نرخ ارز سود ببرند.

خرده‌معامله‌گران

خرده‌معامله‌گران (Retail Traders) افراد یا شرکت‌های کوچک هستند که از طریق بروکرهای آنلاین به بازار دسترسی پیدا می‌کنند. حجم معاملات آن‌ها نسبت به بازیگران بزرگ کمتر است، اما تعداد آن‌ها بسیار زیاد است.

چرا بازار ۲۴ ساعته و پنج‌روزه است؟

بازار فارکس به دلیل توزیع جغرافیایی بازیگران در قاره‌های مختلف، بدون وقفه در طول هفته کار می‌کند. وقتی در یک منطقه روز به پایان می‌رسد، در منطقه دیگر صبح شده و معاملات ادامه می‌یابد. این تداخل باعث می‌شود بازار از روز دوشنبه صبح در آسیا تا روز جمعه عصر در آمریکا باز بماند.

سه سشن اصلی

سشن آسیایی (طوکیه)

این سشن از حدود ساعت ۰۰:۰۰ تا ۰۹:۰۰ به وقت گرینویچ (GMT) فعال است. حجم معاملات در این بازه معمولاً کمتر از سشن‌های دیگر است، اما جفت‌ارزهایی شامل ین ژاپن (JPY) و دلار استرالیا (AUD) بیشترین حرکات را نشان می‌دهند.
تایم‌فریم‌هایک بازه‌ی زمانی یکسان در چهار تایم‌فریم: در تایم‌فریم کوتاه (M1) نوسان‌های ریز بیشتری دیده می‌شود و در تایم‌فریم بلند (D1) همان بازه فقط یک یا چند کندل ساده است.M1M5H1D1

سشن اروپایی (لندن)

سشن لندن از حدود ساعت ۰۸:۰۰ تا ۱۷:۰۰ GMT آغاز می‌شود و بیشترین حجم معاملات روزانه را دارد. تداخل این سشن با سشن آسیایی در ساعات ۰۸:۰۰–۰۹:۰۰ GMT و با سشن آمریکایی در ساعات ۱۳:۰۰–۱۷:۰۰ GMT، نوسانات قیمتی را تشدید می‌کند.
اسپرد 2 پیپیاسپرد فاصله‌ی بین قیمت خرید (Ask) و قیمت فروش (Bid) است؛ هرچه این فاصله بیشتر باشد هزینه‌ی معامله برای تریدر بیشتر می‌شود.Ask: 1.10520قیمت خریدBid: 1.10500قیمت فروش2 پیپ

سشن آمریکایی (نیویورک)

این سشن از حدود ساعت ۱۳:۰۰ تا ۲۲:۰۰ GMT فعال است. انتشار اخبار اقتصادی مهم آمریکا (مانند نرخ بیکاری، تورم، تصمیمات فد) در این بازه تأثیر مستقیمی بر نرخ‌های ارز دارد.
ماتریس همبستگی جفت‌ارزهاهرچه رنگ خانه سبزتر باشد آن دو جفت‌ارز هم‌جهت‌تر حرکت می‌کنند و هرچه قرمزتر باشد برعکس هم؛ عدد نزدیک به یک یعنی همبستگی قوی.EURUSDGBPUSDUSDJPYUSDCHFEURUSDGBPUSDUSDJPYUSDCHF1.000.85-0.62-0.910.851.00-0.55-0.80-0.62-0.551.000.58-0.91-0.800.581.00

مفاهیم پایه که باید بدانید

جفت‌ارز (Currency Pair): ترکیب دو ارز که در آن ارز اول «ارز پایه» (Base Currency) و ارز دوم «ارز نقل‌قول» (Quote Currency) نامیده می‌شود. مثال: EUR/USD به معنای یورو بر پایه دلار آمریکا. پایپ (Pip): کوچک‌ترین واحد تغییر قیمت در جفت‌ارزهای اصلی، معمولاً معادل ۰.۰۰۰۱ واحد از ارز نقل‌قول است.
مقیاس پیپدر قیمت نمونه‌ی ۱.۱۰۵۰۳، رقم چهارم اعشار یک پیپ است و رقم پنجم (پیپت) یک‌دهم پیپ.1.10503۱ پیپپیپتقیمت نمونه — نه قیمت زنده
لوت (Lot): واحد استاندارد حجم معامله. یک لوت استاندارد برابر با ۱۰۰،۰۰۰ واحد از ارز پایه است. لوت‌های مینی (۱۰،۰۰۰) و میکرو (۱،۰۰۰) نیز وجود دارند.
اندازه‌های لاتچهار اندازه‌ی رایج لات از بزرگ به کوچک: استاندارد، مینی، میکرو و نانو — هرکدام حدوداً یک‌دهم اندازه‌ی قبلی‌اند.استاندارد۱۰۰٬۰۰۰ واحدمینی۱۰٬۰۰۰ واحدمیکرو۱٬۰۰۰ واحدنانو۱۰۰ واحد
اسپرد (Spread): تفاوت بین قیمت خرید (Ask) و قیمت فروش (Bid) یک جفت‌ارز. این تفاوت هزینه ضمنی معامله است.
اسپرد 2 پیپیاسپرد فاصله‌ی بین قیمت خرید (Ask) و قیمت فروش (Bid) است؛ هرچه این فاصله بیشتر باشد هزینه‌ی معامله برای تریدر بیشتر می‌شود.Ask: 1.10520قیمت خریدBid: 1.10500قیمت فروش2 پیپ
لوریج (Leverage): ابزاری که به معامله‌گر اجازه می‌دهد با سرمایه کمتری موقعیت بزرگتری باز کند. مثلاً لوریج ۱:۱۰۰ به معنای کنترل ۱۰۰ واحد ارز با ۱ واحد سرمایه است.
لوریج ۱ به 100با لوریج ۱ به 100، سرمایه‌ی واقعی تریدر تنها بخش کوچکی از حجم معامله‌ای است که کنترل می‌کند؛ هرچه لوریج بالاتر، این فاصله بزرگ‌تر است.سرمایه‌ی شماحجم قابل کنترلهر ۱ واحد سرمایه، 100 واحد معامله را کنترل می‌کند
مارژین (Margin): مقدار پول که باید در حساب معامله‌گذار قفل شود تا موقعیت لوریج‌دار باز بماند. اگر ضرر به حدی برسد که مارژین کافی نباشد، بروکر «مارژین کال» (Margin Call) صادر می‌کند.
مارجین‌کالسطح مارجین نسبت اکوییتی حساب به مارجین موردنیاز است. با افت این نسبت به آستانه‌ی مارجین‌کال، بروکر معاملات باز را به‌صورت خودکار می‌بندد تا حساب منفی نشود.آستانه‌ی مارجین‌کال ۵۰٪سطح فعلی: 55٪سطح مارجین = اکوییتی ÷ مارجین موردنیاز × ۱۰۰
ریسک به ریوارد (Risk‑Reward): نسبت بین ضرر محتمل و سود محتمل یک معامله. مثلاً نسبت ۱:۲ یعنی برای هر واحد ریسک، دو واحد سود هدف قرار می‌گیرد.
نسبت ریسک‌به‌ریوارد ۱ به 2فاصله‌ی حد سود از نقطه‌ی ورود 2 برابر فاصله‌ی حد ضرر است؛ یعنی با ریسک یک واحد، انتظار سود 2 واحد می‌رود.حد سودحد ضررورود 1.10500نسبت ۱ : 2
ترند کانال (Trend Channel): کانال قیمتی که روند صعودی یا نزولی را با دو خط موازی نشان می‌دهد.
کانال روند صعودیقیمت بین دو خط موازی کانال نوسان می‌کند؛ خط بالا و پایین به‌ترتیب سقف و کف محدوده‌ی حرکت قیمت در این روند هستند.روند صعودی: کف‌ها و سقف‌های بالاتر
ساپورت و رزیستنس (Support‑Resistance): سطوح قیمتی که تقاضا (ساپورت) یا عرضه (رزیستنس) قوی است و قیمت معمولاً در آن‌ها واکنش نشان می‌دهد.
حمایت و مقاومتنمودار بین دو سطح افقی نوسان می‌کند: سطح بالا مقاومت است که قیمت در برخورد با آن معمولاً برمی‌گردد، و سطح پایین حمایت است که مانع افت بیشتر قیمت می‌شود.مقاومتحمایتزمان ←
انواع سفارش (Order Types): سفارش بازار (Market Order)، سفارش محدود (Limit Order)، سفارش استاپ (Stop Order) و غیره.
انواع سفارشسفارش مارکت بلافاصله در قیمت فعلی اجرا می‌شود؛ سفارش لیمیت منتظر رسیدن قیمت به سطحی بهتر می‌ماند؛ سفارش استاپ منتظر رسیدن قیمت به سطحی بدتر (برای تأیید حرکت) می‌ماند.قیمت فعلیمارکت: اجرای فوری همین‌جالیمیت خرید: پایین‌تراستاپ خرید: بالاتر

جمع‌بندی

بازار فارکس بزرگ‌ترین بازار مالی جهان است که به دلیل طبيعهٔ غیرمتمرکز و تداخل زمانی سشن‌های آسیایی، اروپایی و آمریکایی، ۲۴ ساعت در روز و پنج روز در هفته فعال می‌ماند. بازیگران اصلی شامل بانک‌های مرکزی، بانک‌های تجاری، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و خرده‌معامله‌گران هستند که هر کدام با اهداف و حجم‌های متفاوت در تعیین نرخ‌های ارز نقش دارند. درک مفاهیم پایه مانند جفت‌ارز، پایپ، لوت، اسپرد، لوریج، مارژین، ریسک به ریوارد، ترند کانال، ساپورت/رزیستنس و انواع سفارش، پیش‌نیاز ورود به این بازار است. این درس تنها تصویری کلی ارائه داد و برای یادگیری عمیق‌تر باید به مباحث تحلیل تکنیکال، مدیریت سرمایه و روان‌شناسی معامله بپردازید.