الگوهای بازگشتی در تحلیل تکنیکال، نشانه‌هایی از تغییر احتمالی در جهت روند فعلی قیمت هستند. این الگوها بر خلاف الگوهای ادامه‌دهنده که به حفظ روند موجود اشاره دارند (برای اطلاعات بیشتر به درس «الگوهای ادامه‌دهنده» مراجعه کنید: /learn/continuation-patterns)، بیانگر این هستند که فشار خرید یا فروش در حال کاهش است و ممکن است روند جدیدی آغاز شود. با این حال، باید توجه داشت که یک الگوی بازگشتی تا زمانی که تأیید نشود، صرفاً یک فرضیه است و بسیاری از آن‌ها قبل از تکمیل، باطل می‌شوند.
الگوی سر و شانه (Head and Shoulders)
الگوی سر و شانه یکی از شناخته‌شده‌ترین و قابل اعتمادترین الگوهای بازگشتی است که معمولاً در انتهای یک روند صعودی ظاهر می‌شود و نشان‌دهنده‌ی بازگشت احتمالی به روند نزولی است. این الگو از سه قله تشکیل شده است:
- شانه‌ی چپ: اولین قله‌ای که پس از یک حرکت صعودی شکل می‌گیرد و سپس با یک اصلاح به سمت پایین همراه است.
- سر: قله‌ی دوم که بالاتر از شانه‌ی چپ است و نشان‌دهنده‌ی اوج‌گیری بیشتر قیمت است، اما پس از آن، قیمت دوباره به سمت پایین بازمی‌گردد.
- شانه‌ی راست: قله‌ی سوم که پایین‌تر از سر و تقریباً هم‌سطح با شانه‌ی چپ است. این قله نشان‌دهنده‌ی تلاش نهایی خریداران برای بالا بردن قیمت است که با شکست مواجه می‌شود.
نقطه‌های پایین‌تری که بین شانه‌ی چپ و سر، و بین سر و شانه‌ی راست ایجاد می‌شوند، خط گردن (Neckline) را تشکیل می‌دهند. این خط معمولاً یک خط حمایت است که با اتصال این دو نقطه به یکدیگر رسم می‌شود. تأیید الگوی سر و شانه زمانی اتفاق می‌افتد که قیمت با حجم قابل توجهی از زیر خط گردن عبور کند و به سمت پایین بشکند. شکست خط گردن، سیگنال قوی برای آغاز روند نزولی است.
هدف اندازه‌گیری‌شده در الگوی سر و شانه
برای تعیین هدف قیمتی پس از تأیید الگوی سر و شانه، می‌توانید فاصله عمودی از بالاترین نقطه سر تا خط گردن را اندازه‌گیری کنید. سپس این فاصله را از نقطه‌ی شکست خط گردن به سمت پایین، کم کنید. این مقدار، هدف تقریبی برای حرکت نزولی قیمت را نشان می‌دهد.
الگوی سر و شانه معکوس (Inverse Head and Shoulders)
الگوی سر و شانه معکوس دقیقاً برعکس الگوی سر و شانه است و معمولاً در انتهای یک روند نزولی ظاهر می‌شود و نشان‌دهنده‌ی بازگشت احتمالی به روند صعودی است. این الگو از سه دره (کف) تشکیل شده است:
- شانه‌ی چپ معکوس: اولین دره‌ای که پس از یک حرکت نزولی شکل می‌گیرد و سپس با یک اصلاح به سمت بالا همراه است.
- سر معکوس: دره‌ی دوم که پایین‌تر از شانه‌ی چپ معکوس است و نشان‌دهنده‌ی اوج‌گیری فشار فروش است، اما پس از آن، قیمت دوباره به سمت بالا بازمی‌گردد.
- شانه‌ی راست معکوس: دره‌ی سوم که بالاتر از سر معکوس و تقریباً هم‌سطح با شانه‌ی چپ معکوس است. این دره نشان‌دهنده‌ی تلاش نهایی فروشندگان برای پایین آوردن قیمت است که با شکست مواجه می‌شود.
خط گردن در الگوی سر و شانه معکوس، یک خط مقاومت است که با اتصال نقاط اوج بین شانه‌ی چپ معکوس و سر معکوس، و بین سر معکوس و شانه‌ی راست معکوس رسم می‌شود. تأیید این الگو زمانی است که قیمت با حجم قابل توجهی از بالای خط گردن عبور کند و به سمت بالا بشکند. شکست خط گردن، سیگنال قوی برای آغاز روند صعودی است.
هدف اندازه‌گیری‌شده در الگوی سر و شانه معکوس
برای تعیین هدف قیمتی پس از تأیید الگوی سر و شانه معکوس، می‌توانید فاصله عمودی از پایین‌ترین نقطه سر معکوس تا خط گردن را اندازه‌گیری کنید. سپس این فاصله را از نقطه‌ی شکست خط گردن به سمت بالا، اضافه کنید. این مقدار، هدف تقریبی برای حرکت صعودی قیمت را نشان می‌دهد.
الگوی دو قله (Double Top)
الگوی دو قله یک الگوی بازگشتی نزولی است که معمولاً در انتهای یک روند صعودی شکل می‌گیرد. این الگو نشان‌دهنده‌ی دو تلاش ناموفق برای شکستن یک سطح مقاومت است. الگوی دو قله از ویژگی‌های زیر تشکیل شده است:
- قله اول: قیمت به یک سطح مقاومت می‌رسد و سپس با یک اصلاح به سمت پایین بازمی‌گردد.
- قله دوم: قیمت دوباره به همان سطح مقاومت قبلی صعود می‌کند و تقریباً در همان ارتفاع قله اول قرار می‌گیرد، اما دوباره با شکست مواجه شده و به سمت پایین بازمی‌گردد.
نقطه‌ی پایین‌ترین قیمت بین دو قله، خط حمایت را تشکیل می‌دهد. تأیید الگوی دو قله زمانی اتفاق می‌افتد که قیمت با حجم قابل توجهی از زیر این خط حمایت عبور کند و به سمت پایین بشکند. شکست این خط حمایت، سیگنال قوی برای آغاز روند نزولی است.
هدف اندازه‌گیری‌شده در الگوی دو قله
برای تعیین هدف قیمتی پس از تأیید الگوی دو قله، می‌توانید فاصله عمودی از بالاترین نقطه قله‌ها تا خط حمایت را اندازه‌گیری کنید. سپس این فاصله را از نقطه‌ی شکست خط حمایت به سمت پایین، کم کنید. این مقدار، هدف تقریبی برای حرکت نزولی قیمت را نشان می‌دهد.
الگوی دو دره (Double Bottom)
الگوی دو دره یک الگوی بازگشتی صعودی است که معمولاً در انتهای یک روند نزولی شکل می‌گیرد. این الگو نشان‌دهنده‌ی دو تلاش ناموفق برای شکستن یک سطح حمایت است. الگوی دو دره از ویژگی‌های زیر تشکیل شده است:
- دره اول: قیمت به یک سطح حمایت می‌رسد و سپس با یک اصلاح به سمت بالا بازمی‌گردد.
- دره دوم: قیمت دوباره به همان سطح حمایت قبلی نزول می‌کند و تقریباً در همان عمق دره اول قرار می‌گیرد، اما دوباره با شکست مواجه شده و به سمت بالا بازمی‌گردد.
نقطه‌ی بالاترین قیمت بین دو دره، خط مقاومت را تشکیل می‌دهد. تأیید الگوی دو دره زمانی اتفاق می‌افتد که قیمت با حجم قابل توجهی از بالای این خط مقاومت عبور کند و به سمت بالا بشکند. شکست این خط مقاومت، سیگنال قوی برای آغاز روند صعودی است.
هدف اندازه‌گیری‌شده در الگوی دو دره
برای تعیین هدف قیمتی پس از تأیید الگوی دو دره، می‌توانید فاصله عمودی از پایین‌ترین نقطه دره‌ها تا خط مقاومت را اندازه‌گیری کنید. سپس این فاصله را از نقطه‌ی شکست خط مقاومت به سمت بالا، اضافه کنید. این مقدار، هدف تقریبی برای حرکت صعودی قیمت را نشان می‌دهد.
جمع‌بندی
الگوهای بازگشتی ابزارهای قدرتمندی در تحلیل تکنیکال هستند که به معامله‌گران کمک می‌کنند تا تغییرات احتمالی در روند بازار را پیش‌بینی کنند. با این حال، همواره به یاد داشته باشید که این الگوها تا زمانی که با شکست خط گردن یا خط حمایت/مقاومت تأیید نشوند، صرفاً فرضیه‌هایی هستند که ممکن است محقق نشوند. حجم معاملات در زمان شکست، نقش مهمی در تأیید اعتبار الگو دارد. استفاده از این الگوها در کنار سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال، می‌تواند دقت پیش‌بینی‌های شما را افزایش دهد.
